2 oktober 2017 Willem van Spijker

Publieke werken – De Markerwadden

Publieke Werken?
– Dat is toch die film? Oh, is het oorspronkelijk een boek?
– Is dat niet een ouderwetse naam van een ambtelijke dienst?
– Dat is toch iets van de 19e eeuw, riolering, water, gas en licht?
– Dat is toch het Amsterdamse Bos en de veenkoloniën?

Oh, bestaat het ook in hedendaagse gedaante?
Jazeker, ‘echt wel’….Ga maar eens kijken op de Markerwadden.
Afgelopen week was ik er met ons team op werkbezoek in het kader van een langjarig leertraject voor alle beleidsmedewerkers van het ministerie van I&M; goed leren omgaan met de samenleving.
Aan de noordkant van het Markermeer wordt land gemaakt op de plek waar ooit de Markerwaard als nieuwe polder was gedacht. Nu is het niet meer voor ons mensen om op te wonen, maar is het unieke natuurontwikkeling, nodig om de fauna (vogels vooral) in Nederland levend en divers te houden.
Het Markermeer is de afgelopen veertig jaar langzaam volgeslibt. Een baggerschip van Boskalis maakt nu eilanden en moerassen die dat slib kunnen gaan verzamelen. Zo ontstaat een natuurarchipel van 10.000 hectare én schoon water in het Markermeer.
De Markerwadden is een project van Natuurmonumenten, in nauwe samenwerking met Rijkswaterstaat en in een bijzondere alliantie met Boskalis.

Het bijzondere van Publieke Werken is dat doelen en waarden van burgers, markt en overheid productief worden verbonden. Er wordt een publiek collectief goed van algemeen belang gemaakt naar de wensen en eisen van verenigde burgers (in dit geval Natuurmonumenten), binnen het wettelijk en rechtmatig kader van de overheid en binnen de ondernemingsdoelstellingen van de aannemer. Die wil de innovatieve productiewijze ook elders toe te passen en te gelde maken.
In de 19e eeuw deden ondernemers als Sarphati en Van Lennep dat met de riolering en waterleiding.

Tijdens de planvorming en nu tijdens de ontwikkeling van de Markerwadden, botsen de verschillende doelen en waarden geregeld. Het is een voortdurend geven en nemen tussen de partijen, met ieder hun eigen logica. Zo heeft Rijkswaterstaat geaccepteerd dat haar vaste project-handboek bij dit project niet wordt toegepast. En zo heeft Natuurmonumenten geaccepteerd dat Rijkswaterstaat een betere contractbeheerder is dan zijzelf. En zo heeft Boskalis de voorwaarde geaccepteerd om de prijs vast te zetten en kostentegenvallers te compenseren met aanmaak van wat minder land. Elke partij gaat regelmatig over de grenzen van zijn eigen systeem, van zijn eigen ‘zo hoort het, zo moet het’ heen. En ieder accepteert dat het een innovatief project is, waarbij gedurende de rit zal blijken wat werkt en wat niet werkt.
Dat klinkt eenvoudig maar is in de praktijk regelmatig een heroïsch gevecht. Bij alle partijen zijn dan ook mensen van het project afgehaald, die te zeer vanuit eigen organisatiebelang en –logica redeneerden.
Het is dan ook geen toeval dat onze reisgids Ar, in zijn dagelijks werk financieel en administratief contractbeheerder van Rijkswaterstaat voor dit project, tevens bioloog is. Hij weet ons bevlogen te vertellen over de onvoorspelbaarheid van de natuur en de betekenis van het gebied voor de biodiversiteit.
Een dergelijk Nieuw Publiek Werk vraagt ‘nieuwe publieke dienaren’, die vanuit de beoogde publieke waarden goed in staat zijn om wendbaar en weerbaar te zijn.

Het mooie van deze (Nieuwe) Publieke Werken is dat het geen of/of maar een en-en verhaal is. De ambitie en inzet van zowel de markt, de overheid als de betrokken burgers wordt optimaal gehonoreerd om gezamenlijk een publieke waarde te creëren.

Deze tijd van grote nieuwe ontwikkelopgaven zoals duurzaamheid en toegang tot de digitale wereld en van verscherpte sociale tegenstellingen vraagt om Nieuw Publiek Werken.

Spreekt dit u aan, heeft u een mooie voorbeeld van Nieuw Publiek Werken waarin burgers, ondernemers en overheid waarde scheppen voor nieuwe behoeften? Laat het ons weten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *