“He pannenkoek!”

Dag meneer Engel. Ik bel u omdat u een klacht bij de gemeente heeft ingediend. Het gaat over snoeiwerkzaamheden aan de Bert Haanstrakade op IJburg. Wij hebben het uitgezocht en ik moet u helaas mededelen dat het is niet zo makkelijk als u denkt.”

Als organisatieadviseur heb ik een bijzondere belangstelling voor nieuwe vormen van organiseren. Vraagstukken in de samenleving zijn vaak zo complex dat niet een partij ze op kan lossen en ontwikkelingen gaan zo snel dat beleidmakers voortdurend achter de feiten aanholen. Hiërarchisch aangestuurde instellingen en samenwerkingsverbanden maken plaats voor vele vormen van zelforganisatie. Daar doe ik onderzoek naar in wat ik noem, de Expeditie Piramides & Pannenkoeken. Ik kijk hoe zelfsturing in de praktijk wordt toegepast, wat er goed gaat maar ook waar men tegenaan loopt. Soms ben ik de hoofdpersoon in mijn eigen verhaal, zoals in dit geval, toen ik een telefoontje kreeg van de gemeente Amsterdam.

Ik woon met genoegen aan de rand van de stad. Elke ochtend wandel ik met onze hond over een kade die uitzicht biedt op het Markermeer. Afgelopen maart valt mijn oog op twee bramenstruiken die zich opmaken voor het voorjaar. Frisse, jonge scheuten bedekken nu al een kwart van het pad waar ik – en in het hoogseizoen honderden gezinnen, ouderen, toeristen, mensen met een beperkingen, al dan niet met hond – overheen banjeren richting haven en strand. Ik voorzie een probleem. Als de bramenstruiken er zin in krijgen dan raakt het hele pad binnen de kortste keren overwoekerd. Vervelend, onhandig en gevaarlijk. Het gaat om twee struiken, ongeveer 10 meter uit elkaar, langs een kade met lengte van 1,4 km.

Ik ben een betrokken buurtbewoner en heb met de Verbeterdebuurt-app op mijn smartphone een melding gemaakt. Ik krijg binnen een dag een geautomatiseerd mailtje waarin staat dat het werk wordt ingepland. Fijn, vandaag heb ik weer aan mijn burgscherschapsverplichtingen kunnen voldoen.

Na een maand constateer ik dat de bramenstruiken zoals verwacht zijn gegroeid. Een derde van het pad is met stekelige takken bedekt. Ik stuur een nieuw bericht via de app en krijg het bekende mailtje waarin staat dat het werk wordt ingepland. Een maand later overkomt mij hetzelfde verhaal en een maand wéér. Ik krijg echter wel een ander mailtje binnen: mijn probleem is ondertussen opgelost! Voor de zekerheid ga ik kijken – ik heb een hekel aan #fakenews. Helaas, de struiken woekeren welig voort en driekwart van het pad is versperd.

Ik besluit te escaleren. Ik zoek het digitale klachtenformulier van de gemeente op en stort daar mijn hart uit. Ik ben benieuwd.

 

Tot mijn verrassing krijg ik binnen twee dagen een telefoontje. Een medewerker van de afdeling Beheer Openbare Ruimte staat op de kade en belt om te vertellen dat ze nu, terwijl wij elkaar spreken, aan het werk zijn. Hoera, ik word als participerende burger gehoord én geholpen!

Daags erna word ik nogmaals gebeld. Ditmaal door iemand van ‘kantoor’. Zij komt graag terug op mijn klacht. Ik moet namelijk weten dat de situatie heel ingewikkeld is, vele malen ingewikkelder dan ik mij misschien voor kan stellen. Het blijkt namelijk dat de kade niet van de gemeente is maar van Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat begrijpt het probleem maar geeft geen prioriteit aan het snoeien van 1,4 kilometer stadsdijk. Zij hebben hun handen vol aan majeure projecten zoals het opspuiten van 80 hectare zand voor IJburg 2 waar straks 15.000 mensen gaan wonen.

Huh? Project? Waar heeft deze mevrouw het over? Ik probeer het uit te leggen. Geen ‘project’ maar twee struiken, nog geen 10 meter uit elkaar, voor haar collega’s die elke dag door onze wijk rijden geen kwartiertje werk aan zullen hebben. “Nee meneer Engel, zo gaat dat niet. Er zijn duidelijke regels en daar moet de gemeente zich echt aan houden.”

Ik ben niet van de overheid-bashing. Ik ken te veel slimme, meedenkende en hardwerkende publieke dienaren om aan ‘bashing’ te doen. Waar ik mij wel overwind is zinloosheid en verspilling van publieke middelen. Hoeveel zou het snoeien van twee struiken kosten als men het met gezond verstand in één keer had opgelost? € 100,-, laten wij er € 200,- van maken als je het onderhoud van de Verbeterjebuurt-app meerekent, en het zou binnen een week afgehandeld zijn. De manier waarop men het nu aanpakt duurt het 18 weken, daalt het vertrouwen in de overheid en kost het minstens € 5000,-. Dan heb ik het niet alleen over het agenderen van mijn melding, het heen weer kaatsen tussen gemeente en Rijkswaterstaat en het afhandelen van mijn formele klacht. Wat men namelijk ook doet is de rand van 1,4 kilometer wandelpad kortwieken; daar zijn 4 mensen een hele dag mee bezig geweest!

Gelukkig loopt de ontmoeting tussen systeem- en leefwereld, tussen piramide en pannenkoek, ook vaak goed. Ik sprak laatst een programmanager van de Provincie Noord-Brabant bijvoorbeeld. Hij leidt een complex traject om de doelstellingen uit het klimaatakkoord te realiseren. Een Groot Vraagstuk kan je wel zeggen. Waar beleeft hij het meeste plezier aan? Aan tafel zitten met een boer die een familiebedrijf van 5 generaties om moet turnen. Praten over hoe ze elkaar het kunnen helpen. Zo kan het dus ook.

Ik heb een suggestie voor al die betrokken ambtenaren die het beste met ons burgers voor hebben: maak het niet te moeilijk. Kijk met ons wat het echte probleem is, kijk hoe wij het samen slim op kunnen lossen en kijk wat ieder in staat is om zelf te doen.

Mij mag je in ieder geval altijd bellen. Roep maar gewoon, “He, pannenkoek!”

 

Waardegedrevenheid in het publieke domein

waardegedrevenheid in het publieke domein

De bedoeling
We horen het steeds meer, het zingt rond; we moeten waardegedreven handelen. We moeten gaan werken vanuit de Bedoeling.

En we zijn geneigd om dat te beamen; wie wil nu niet vanuit waarden en de ‘echte’ bedoeling werken?

En we willen best erkennen dat we in de waan van de dag, in de systemen waarin we werken, die waarden en bedoeling soms zijn kwijtgeraakt. Dat we regelmatig niet doen wat we eigenlijk willen. Dat Wouter Hart de spijker op zijn kop slaat als hij stelt dat we te maken hebben met verdraaide organisaties, waarin de systeemlogica sterker is dan het werken aan wat voor de klant, cliënt, patiënt of burger belangrijk is.

Read more

“Sta jij ‘aan’ in je werk..?”

Ik ben verbijsterd

Tijdens een workshop die ik verzorg in een leertraject voor beleidsambtenaren van een ministerie in Den Haag verricht ik een mini-marktonderzoek: in hoeverre wordt er echt gebruik gemaakt van jouw kennis en kunde? Plat gezegd, kan je vol gas geven of rij je met de handrem erop? Ik ben verbijsterd over de reacties. 250 deelnemers hebben in de afgelopen anderhalf aan de workshop meegedaan en het gemiddelde antwoord schommelt rond de ‘50%’, waarbij sommigen weliswaar op ‘85%’ zitten maar anderen volmondig ‘35%’ roepen.

Het kan niet waar zijn – ‘50%’??!

Read more

Expeditie Piramides & Pannenkoeken blog #3: Amsterdam versus Hollands Kroon

Photo: Atta Kenare/AFP/GettyImages

“Ik ben ooit begonnen als hovenier, heb lesgegeven en ben hoofd geweest van de afdeling Groenvoorziening en sector Grondgebiedszaken van de gemeente Anna Paulowna. Vanaf 2012 kreeg ik de kans om leiding te geven in de fusieorganisatie Hollands Kroon. De afdeling Openbare Ruimte opbouwen en nog een aantal andere mooie projecten, zoals kwartiermaken van de sociale wijkteams. Eind 2015 vond ik het tijd om ruimte te maken – voordat je het weet word je onderdeel van het meubilair.”

Aan het woord is de nuchtere Erwin Baltus, Programmamanager Realisatie bij de gemeente Amsterdam, Stadsdeel Oost. Ik sprak hem over zijn ervaringen met zowel de piramide als de pannenkoek.

“Amsterdam is een olietanker. Het kost veel tijd om van koers te veranderen. Hollands Kroon is een speedboot; als je het vandaag bedenkt dan ga je het morgen doen.”

Voor deze blog pik ik een paar van zijn meest opmerkelijke observaties eruit.

Read more

Van Vieren - voor de verandering

Je kunt ons altijd persoonlijk benaderen.
  We komen graag langs voor het goede gesprek.